Video's
Afzenderstructuur en samenwerkingsverbanden
Download deze video
- Afzenderstructuur en samenwerkingsverbanden (mp4)
- Afzenderstructuur en samenwerkingsverbanden (wmv)
- Afzenderstructuur en samenwerkingsverbanden (3gp)
- Afzenderstructuur en samenwerkingsverbanden (flv)
Uitgeschreven tekst
-
Marielle Selser: De rijksbrede huisstijl
is bedoeld voor alle organisaties
die bij de Rijksoverheid horen:
ministeries, inspecties,
grote uitvoeringsorganisaties,
zoals Dienst Justitiele Inrichtingen
en agentschappen
zoals de Rijksgebouwendienst.
Het officiele criterium wie er meedoet
aan de rijksbrede huisstijl is:
iedere organisatie die rechtstreeks
onder ministeriele
verantwoordelijkheid valt.
Dat betekent bijvoorbeeld dat
de rechterlijke macht
en de wetgevende macht hier
niet bij horen.
Voor sommige organisaties of groepen
organisaties is de status
nog niet helemaal duidelijk.
We zijn op dit moment nog bezig
om te kijken welke van deze organisaties
wel of niet mee gaan doen.
Voice-over: Omdat de Rijksoverheid zo'n
grote en veelzijdige organisatie is,
is het van belang goed na te denken
over de afzenderstructuur.
De afzender moet zowel de Rijksoverheid
als geheel als de afzonderlijke
onderdelen begrijpelijk communiceren.
Daarom is ervoor gekozen organisaties
tekstueel herkenbaar te laten zijn
en is de afzenderstructuur
opgebouwd als familie:
moeder, dochters en kleindochters.
Moeder: de Rijksoverheid profileert zich
als centrale afzender.
Het gaat hier in beginsel om
voorlichting aan het grote publiek.
Een voorbeeld hiervan zijn de
wervingscampagnes Werken bij het Rijk.
Dochters: In relatie tot de
Rijksoverheid zijn de ministeries
de dochters.
Ook de organisaties die een relatief
onafhankelijke positie hebben
ten opzichte van het moederdepartement
krijgen de status van dochter.
Voorbeelden hiervan zijn de planbureaus.
Kleindochters: Diensten en agentschappen
zijn kleindochters.
Voorbeelden zijn de
Rijksvoorlichtingsdienst,
DJI en Rijkswaterstaat.
Onder de naam van de kleindochter wordt
altijd de naam van de dochter vermeld,
cursief in het lettertype
RijksoverheidSerif.
Organisatieonderdelen van een
departement
zoals een directoraat-generaal,
een directie of een afdeling
komen niet voor in het logo.
Deze organisatieonderdelen staan alleen
genoemd in het kenmerkenveld
of in het colofon van bijvoorbeeld
een brief of een brochure.
De logo's zijn in de ministerraad
vastgesteld.
De keuze wie wel of geen kleindochter
is, is aan de secretaris-generaal
van ieder ministerie voorgelegd.
Niemand mag dus zomaar
een eigen logo maken.
Marielle Selser: Bij het bepalen wie
naast het beeldmerk komt te staan
draait het altijd om de vraag wie
verantwoordelijk is voor de organisatie.
Opdrachtgeverschap speelt dus geen rol
in de afzenderstructuur
en dat biedt duidelijkheid
voor de ontvanger.
Soms zijn er meer ministers
verantwoordelijk voor een organisatie.
Dan kun je de meer ministerslijn
gebruiken:
het beeldmerk zonder afzender ernaast.
Er is altijd ergens anders op een middel
een plek om te vertellen
wie verantwoordelijk zijn
voor deze organisatie.
Als je van de meer ministerslijn gebruik
wilt maken voor je organisatie
moeten de verantwoordelijke
secretarissen-generaal dit aanvragen
bij de stuurgroep een logo.
Natuurlijk wordt er ook heel veel
samengewerkt,
zowel tussen rijksoverheidsorganisaties
onderling als met andere overheden
en met private organisaties.
Voice-over: Als
rijksoverheidsorganisaties
samenwerken vervalt het woordmerk
naast het beeldmerk.
Ergens anders op het middel kun je dan
de afzenders kwijt.
Dat lijkt dus op de meer ministerslijn
maar het verschil zit erin
dat je dit alleen voor bepaalde middelen
doet en niet voor de organisatie
als geheel.
Over het vermelden van de afzenders
hebben we afgesproken
dat je altijd of de dochters of
de kleindochters vermeldt.
Je zet de organisaties vervolgens op
alfabetische volgorde.
Als je samenwerkt met niet
rijksoverheidsorganisaties
zijn er drie mogelijkheden:
Een: de Rijkshuisstijl.
Hiervoor kies je als de Rijksoverheid
de initiator is,
verantwoordelijk is voor het beleid
of voor de financien.
Twee, als de andere organisatie
de initiator is,
verantwoordelijk is voor het beleid
of de financien,
dan kies je voor de huisstijl
van de organisatie
met wie je
samenwerkt.
Drie, er is ook een neutrale stijl
beschikbaar.
Dit is een stijl waarbij alle logo's
van de samenwerkende partners
op een gelijkwaardige manier
bij elkaar staan.
Deze variant is te gebruiken
wanneer de partijen op gelijkwaardige
basis met elkaar samenwerken.
Marielle Selser: De drie opties zien
er als volgt uit.
In de Rijkshuisstijl hebben we plekken
bepaald per middel
waar je het logo van de
samenwerkingspartners
kunt vermelden.
Als de huisstijl wordt gebruikt
van de organisatie
met wie je samenwerkt,
een externe huisstijl,
is er meestal ook plek voor ons logo.
Daarvoor hebben we een speciaal
logo laten maken:
het logo omgeving derden.
Dat mag overal geplaatst worden,
zolang het maar niet lijkt
alsof de rijksoverheidsorganisatie
de hoofdafzender is.
Dus niet weer daarboven.
Dan is er de neutrale stijl.
We hebben een stijl ontwikkeld waarbij
alle samenwerkende organisaties
op een gelijkwaardige manier
gepresenteerd worden.
Voor deze stijl gebruiken we
een aantal basiselementen
van de rijkshuisstijl, zoals
de vlakverdeling, het kleurpalet
en het lettertype.
Het grote verschil zit erin dat het logo
midden boven ontbreekt.
Voor ieder middel is een plek bepaald
waar de logo's
van alle deelnemende organisaties
op een gelijkwaardige manier
naast kunnen staan en er is
een duidelijk ruimte gereserveerd
voor de naam van het project of
samenwerkingsverband.
Voice-over: Een vraag die vaak gesteld
wordt, is hoe om te gaan
met samenwerkingsverbanden en
projectstijlen
waarbij een of meerdere partners
organisaties zijn
van buiten de Rijksoverheid.
Daarover is besloten dat bestaande
projectstijlen mogen blijven bestaan.
Bij nieuwe projecten heb je de keuze
uit de drie net genoemde opties.
Marielle Selser: Als je vragen hebt
over afzenderschap,
twijfelt of je organisatie mee moet,
of meer wilt weten over hoe je omgaat
met samenwerkingsverbanden
kun je altijd contact opnemen met
het team een logo.
Onze contactgegevens vind je
op de huisstijlwebsite.
1Logo - Algemeen
Download deze video
Uitgeschreven tekst
-
Voice-over: De rijksoverheid gebruikt
ongeveer 200 verschillende logo's.
Dit aantal is zo groot en divers, dat
burgers door de bomen
het bos niet meer zien.
Het is vaak onduidelijk welke
organisaties nu wel en welke niet
bij de rijksoverheid horen.
Daardoor is ook niet duidelijk waar de
rijksoverheid nou eigenlijk echt voor staat.
Minister Ter Horst: Dat staat dus voor versnippering. En daarom hebben wij gezegd: hier moeten we vanaf.
Minister-president Balkenende: Burgers zien vaak door de bomen het bos niet meer. Het is een melee van logo's en huisstijlen.
Voice-over: Om er voor te zorgen dat de rijksoverheid herkenbaarder en toegankelijker wordt, besloot de ministerraad in 2007 tot de vormgeving en invoering van een rijksbreed logo en een daaraan gekoppelde huisstijl. Hiermee wil de rijksoverheid laten zien dat alle organisaties, hoe verschillend ook, dezelfde missie hebben. Ze werken altijd in dienst van het gedeeld belang. De implementatie van de rijksbrede huisstijl is een uitdagende en een immens grote operatie en kan niet in een keer, als een big bang, worden ingevoerd. Alle organisaties die rechtstreeks onder ministeriele verantwoordelijkheid vallen doen mee. Het gaat dus zowel om ministeries als planbureaus, inspecties, uitvoeringsdiensten en agentschappen. In totaal gaan zo'n 175 organisaties gefaseerd over naar de nieuwe rijksbrede identiteit. Alle organisaties hebben de nieuwe huisstijl op 1 januari 2011 ingevoerd. Op steeds meer plekken is het nieuwe logo al te zien: op gebouwen en auto's, op websites en de TV spotjes van Postbus 51 en ook intern binnen de diverse organisaties is de implementatie van de nieuwe huisstijl al goed zichtbaar. De nieuwe huisstijl draagt bij aan een herkenbare, toegankelijke en eenduidige presentatie van de Rijksoverheid en levert efficiencyvoordelen op. Om deze missie te laten slagen is het van belang dat er informatie, tools en richtlijnen beschikbaar worden gesteld voor een ieder die aan de slag gaat met het nieuwe logo en de huisstijl. De website rijkshuisstijl.communicatieplein.nl is de digitale website die al deze informatie beschikbaar stelt. Naast informatie en richtlijnen kun je je via de site ook aanmelden voor de digitale nieuwsbrief. Zo blijf je altijd op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen. Er zijn vier korte films gemaakt over de basiselementen van de rijkshuisstijl: logo, vlakverdeling, kleur en papier lettertypen en beeldrichtlijnen. Er is ook een film waarin de afzenderstructuur en samenwerkingsverbanden worden uitgelegd. De laatste film geeft een instructie over het werken met Indesign bestanden. Je kunt elke film apart bekijken of downloaden. Kijk hiervoor op de website: rijkshuisstijl.communicatieplein.nl
Het Rijkslogo
Download deze video
Uitgeschreven tekst
-
Marc van der Heijde: Het logo voor de
Rijksoverheid is een samenstelling
van een beeldmerk en een woordmerk.
Het beeldmerk bestaat uit een lint met
onderin een illustratie geinspireerd
op het Rijkswapen.
Toekomst en traditie komen zo samen.
Het lint en de illustratie vormen
een vaste eenheid.
Voice-over: Het logo staat altijd
bovenaan in het midden.
Deze plaats verbeeldt de plaats die
de Rijksoverheid inneemt:
middenin de maatschappij en neutraal
boven alle partijen, want de overheid
staat in de dienst van
het algemeen belang.
Vanwege deze heldere afzendervermelding
kan het logo relatief klein zijn
en is er veel ruimte voor de specifieke
boodschap.
Marc van der Heijde: Rechts naast het
beeldmerk staat het woordmerk.
Dit is het organisatieonderdeel
van de Rijksoverheid
vanuit wie gesproken wordt.
Door de positie van het woordmerk wordt
meteen duidelijk wie de afzender is.
Het woordmerk is in het lettertype
RijksoverheidSerif geschreven.
Het is standaard zwart maar
mag in wit geplaatst worden
als dit de leesbaarheid verbetert.
Het woordmerk is opgebouwd volgens
een vaste afzenderstructuur
en onderscheidt drie niveaus,
die we moeder, dochters
en kleindochters noemen.
Voice-over: Moeder, de Rijksoverheid
profileert zich als centrale afzender.
Het gaat hier in beginsel om algemene
communicatie aan het grote publiek.
Een voorbeeld hiervan zijn de
wervingscampagnes Werken bij het Rijk.
Dochters: in relatie tot de
Rijksoverheid zijn de ministeries
de dochters.
Ook organisaties die een relatief
onafhankelijke positie hebben
ten opzichte van het moederdepartement
krijgen de status van dochter.
Een voorbeeld hiervan zijn
de planbureaus.
Kleindochters: diensten en agentschappen
zijn kleindochters.
Voorbeelden zijn de
Rijksvoorlichtingsdienst
DJI en Rijkswaterstaat.
Onder de naam van de kleindochter
wordt altijd in cursief de naam
van de dochter vermeld.
Voor een overzicht van alle organisaties
kun je terecht op de website
rijkshuisstijl.communicatieplein.nl.
Voor meer informatie kun je ook de film
over afzenderschap
en samenwerkingsverbanden bekijken.
Marc van der Heijden: Voor het beeldmerk
zijn vijf kleuren blauw gekozen,
die de veelkeurigheid van
de rijksoverheid symboliseren.
Het is vooraf vastgesteld waar
deze kleurversies worden toegepast.
In de meeste gevallen worden de twee
donkerste blauwen gebruikt.
Uiteindelijk is de gewenste
reproductiemethode
ook leidend in de logokeuze.
Zo zijn er geoptimaliseerde logo's
voor drukwerk op gestreken
en ongestreken papier
en logo's voor schermgebruik.
Er is ook een versie in zwart, die
gebruikt wordt als er niet in kleur
gedrukt kan worden, bijvoorbeeld op
intern geprinte huisstijldragers
zoals een fax, memo of notitie.
Waar mogelijk staat op de achterzijde
van een huisstijldrager
een referentie aan het logo, zoals
op enveloppen en brochures.
Op internet staat deze referentie aan
het logo onderaan de homepage.
Voice-over: Het logo wordt aflopend
op een drager geplaatst.
De hoogte van het beeldmerk is
afhankelijk van de richting
van die drager.
Op een staand of vierkant formaat is
het logo drie vierkanten hoog.
Op een liggend formaat is het logo twee
vierkanten hoog.
Voor de reguliere formaten A3, A4, A5
en A6 zijn vaste verhoudingen
van logo en drager vastgesteld.
Voor afwijkende formaten leidt
een beschrijving tot de passende
logogrootte.
In een aantal gevallen wordt het
woordmerk los van het beeldmerk
geplaatst.
Optimalisatie van leesbaarheid binnen
beschikbare ruimte is dan
het uitgangspunt.
Voorbeelden hiervan zijn
afzendervermelding
op voer- en vaartuigen en op
bewegwijzering.
Marc van der Heijden:
Op de huisstijlwebsite
vindt u alle richtlijnen die informatie
geven over het juiste gebruik
van het logo van de Rijksoverheid.
Hierop zijn ook de verschillende
uitvoeringen en toepassingen te zien.
De huisstijl is in ontwikkeling, dus
zullen er in de toekomst wellicht
aanvullingen en aanpassingen zijn.
Kijk daarom regelmatig voor actuele
versies van de richtlijnen
op rijkshuisstijl.communicatieplein.nl.
Voice-over: Wil je deze informatie nog
even rustig nalezen
of meer weten over het logo en de
toepassingen ga dan naar basiselementen
op de website en klik daar op Rijkslogo.
Lettertypen
Download deze video
Uitgeschreven tekst
-
Marc van der Heijde: Het lettertype
vormt een wezenlijk onderdeel
van de rijksbrede huisstijl.
Het is tenslotte de kleinste drager van
identiteit.
De Rijksoverheid heeft twee eigen
lettertypen laten ontwerpen:
de RijksoverheidSerif en de
RijksoverheidSans,
letters die passen bij hoe de
Rijksoverheid zich wil presenteren,
letters die herkenbaar zijn, maar
tegelijkertijd ingetogen.
Naast de visuele voordelen van een
eigen letter zijn er natuurlijk ook
de praktische.
Alle rechten zijn afgekocht, zodat
de Rijksoverheid haar letterfamilie
op een onbeperkt aantal werkstations
mag gebruiken.
Voice-over: De RijksoverheidSerif
oogt klassiek en heeft een schreef.
Een schreef is een dun dwarsstreepje
aan het uiteinde van de verticale
of horizontale balk van de letter.
De Serif wordt altijd gebruikt
in het logo.
De letter leest prettig en is
daarom ook zeer geschikt
voor langere stukken tekst.
De RijksoverheidSans heeft een moderne
uitstraling zonder schreef.
De letter heeft een neutraal en helder
karakter.
De Sans contrasteert met het
traditionele karakter van de Serif.
De Sans heeft de functie van kopletter
voor huisstijl en communicatiemiddelen
en kan ook goed worden gebruikt in
bijschriften en streamers.
Marc van der Heijde: De
RijksoverheidSerif
en de RijksoverheidSans spelen een
belangrijke rol in de vormgeving
van de Rijksbrede huisstijl.
In drukwerk worden er geen andere
lettertypen toegepast.
Voor overig gebruik van lettertypen
zijn er wel een aantal uitzonderingen.
Voice-over: Systeemletters die standaard
op alle computers aanwezig zijn
worden gebruikt in kantoorautomatisering
en voor beeldschermtoepassingen.
Voor bijvoorbeeld brieven, interne
stukken en PowerPointpresentaties
wordt het lettertype Verdana gebruikt.
Voor de sjablonen die worden gebruikt
voor Open Source toepassingen,
zoals bijvoorbeeld OpenOffice wordt
gebruik gemaakt van de DejaVu.
Dit is een licentievrij lettertype dat
zeer sterke overeenkomsten
met de Verdana vertoont.
Marc van der Heijde: Op het downloaden
en gebruiken van de lettertypen
van de Rijksoverheid zijn
gebruiksrechten van toepassing.
Kortweg komt het erop neer dat het
lettertype alleen voor de Rijksoverheid
mag worden gebruikt.
Je kunt het lettertype downloaden
van de huisstijl website.
Je hebt hiervoor wel een wachtwoord
nodig.
Dit kun je opvragen bij de huisstijl
coordinator van jouw organisatie.
De standaard voor het lettertype
is PostScript.
Voor specifieke technische
omstandigheden
kun je het ook in TrueType
downloaden.
Voice-over: Wilt u meer weten over
RijksoverheidSerif en Sans
ga dan op de website naar basiselementen
en klik op lettertypen.
Je kunt hier ook de lettertypen
downloaden als je bent ingelogd.
Beeldrichtlijnen
Download deze video
Uitgeschreven tekst
-
Marc van der Heijde: Een belangrijk
uitgangspunt van de huisstijl
is de ingetogen rol die de Rijksoverheid
inneemt ten gunste van de boodschap.
Om de kracht van die communicatie
niet te verliezen
bevat de huisstijl geen vormelementen
of allerlei variaties daarmee.
Fotografie is het middel bij uitstek
om vorm en inhoud
aan elkaar te verbinden.
Daarom zijn er richtlijnen opgesteld
voor beeldbepalende fotografie,
zoals omslagen van brochures, rapporten,
magazines, de homepage op internet
of de opening van een belangrijke
presentatie.
Door het consequent volgen van deze
richtlijnen, wordt ook fotografie
een herkenbaar element binnen
de Rijksbrede huisstijl.
Voice-over: De huisstijl is een platform
van communicatie
waarbij niet vorm maar inhoud
centraal staat.
Beeld is daarmee functioneel.
Het ondersteunt, vult inhoudelijk aan
en legt uit.
Daarom wordt in beeld altijd een
onderwerp uitgelicht
en is de verbeelding van dat onderwerp
helder en expliciet.
Voorkom dus zoveel mogelijk generieke
beelden en sfeerbeelden.
Een ander uitgangspunt is dat de
Rijksoverheid werkt voor de samenleving,
altijd in dienst van het gedeeld belang.
In beeld betekent dit dat
de aanwezigheid of invloed van de mens
voelbaar is.
Dat kan direct met de mens in beeld
of indirect door de sporen van de mens
te laten zien, bijvoorbeeld
een omgezaagde boom
of een aangelegde weg.
Marc van der Heijde: Het volgen
van de richtlijnen zal vaak betekenen
dat er professionele fotografen
bij betrokken zijn.
We begrijpen dat het inzetten van een
professionele fotograaf
om diverse redenen niet altijd
haalbaar is.
Dat is de reden dat de richtlijnen zich
beperken tot beeldbepalende fotografie.
Iedereen die ze breder wil gebruiken
is daarin meer dan welkom.
Op de huisstijlwebsite is een beeldbank
ingericht waar foto's rechtenvrij
te downloaden zijn.
Deze foto's kunnen ook dienen
als voorbeeld voor
in te schakelen fotografen.
Voice-over: De richtlijnen voor
beeldbepalende fotografie
hanteren 5 beeldkenmerken: krachtig
helder, sober, geloofwaardig
en Nederlands.
We laten deze kenmerken aan de hand van
enkele voorbeelden zien.
Hierbij zetten we een goede en minder
goede uitwerking naast elkaar.
Marc van der Heijde: Beide beeldmerken
zijn geloofwaardig en Nederlands,
twee beeldkenmerken die we nastreven.
Het linkerbeeld bevat daarnaast een
duidelijke tegenstelling:
natuur versus cultuur.
Er is een focus waardoor de communicatie
helder blijft.
Het resultaat is een krachtig beeld.
Het rechterbeeld mist die kracht omdat
het geen keuze maakt
in wat het wil tonen.
De gelaagdheid in het beeld leidt niet
tot een hoofdzaak.
Alles is gelijk: er is geen
helderheid.
Beide beelden zijn fris en kunnen als
Nederlands getypeerd worden.
Ze hebben beide ook een duidelijke
focus.
Het rechterbeeld overdrijft
een situatie
en probeert via de metafoor met het touw
een boodschap te vertellen.
Geloofwaardigheid is hier echter
niet meer aanwezig
en daarom is het linkerbeeld
een betere uitwerking
van een realistische klas situatie.
Het linkerbeeld gebruikt een
documentaire stijl.
Deze stijl is geschikt om mensen
te tonen zoals ze zijn:
eerlijk, oprecht, integer.
Ze staan in een herkenbare alledaagse
omgeving.
Het rechterbeeld voelt geensceneerd aan
en schept een afstand.
Het linkerbeeld toont betrokkenheid.
Specifieke doelgroepen vragen om een
specifieke benadering.
Toch proberen we dit zoveel mogelijk
met fotografie te doen.
Het rechterbeeld probeert aansluiting
te krijgen met jongeren
met behulp van een moderne
illustratiestijl.
Maar het linkerbeeld is voor
de doelgroep ook herkenbaar
en geloofwaardig.
Het zet de jongeren bovendien in een
Nederlandse omgeving.
Voice-over: Wanneer illustraties een
functionele rol vervullen
zoals symbolen of infografics dat doen,
dan zijn deze eenvoudig en ingetogen
van karakter.
Een heldere lijnvoering en het reduceren
van zoveel mogelijk elementen
past bij het volwassen karakter van
de Rijksoverheid.
Overdaad, striptekeningen en
cartoons passen niet in dat beeld.
Wil je meer weten over
de beeldrichtlijnen
ga dan op de huisstijlwebsite naar
basiselementen en kies voor beeld.
Vlakverdeling, kleur en papier
Download deze video
- Vlakverdeling, kleur en papier (mp4)
- Vlakverdeling, kleur en papier (wmv)
- Vlakverdeling, kleur en papier (3gp)
- Vlakverdeling, kleur en papier (flv)
Uitgeschreven tekst
-
Marc van der Heijde: De Rijksoverheid
zoekt de balans tussen ordenen,
richting geven en ruimte geven.
Voor de huisstijl is daar vorm
aan gegeven door middel van
een eenvoudige vlakverdeling.
In iedere publicatie wordt vanuit het
midden van het vlak een verticale
of horizontale as getrokken.
Deze as is de begrenzing voor
kleurvlakken, fotografie of typografie.
Voice-over: De vlakverdeling kan
elementen als tekst, kleur en beeld
op verschillende manier samenbrengen.
Voorbeelden van mogelijke
vlakverdelingen zijn:
een volledig vlak in wit kleur,
kleurverloop of fotografie,
een half vlak verticaal, combinaties van
wit, kleur of fotografie,
een halfvlak horizontaal, combinaties
van wit, kleur of fotografie.
De gebruiker van de stijl wordt
uitgedaagd de boodschap
zo helder mogelijk neer te zetten.
Kwaliteit van tekst en beeld en hoe zij
samenwerken is van groot belang.
De Rijksoverheid wil immers
duidelijk communiceren.
Marc van der Heijde: Kleur is een
belangrijk onderdeel in de vormgeving
van deze boodschap.
Voice-over: De Rijksoverheid hanteert
vijf kleuren blauw als basispalet.
Deze kleuren worden alleen gebruikt
voor het logo
en op een beperkt aantal middelen
zoals vlaggen.
Voor kleurgebruik op
communicatiemiddelen
is een ander kleurenpalet beschikbaar.
Marc van der Heijde: De rijksbrede
huisstijl heeft een palet
van 16 verschillende
communicatiekleuren.
Deze kleuren zijn geinspireerd op
het kleurrijke Nederlandse landschap
en de Nederlandse schilderkunst.
Daarnaast zijn er nog vijf vastgestelde
kleurverlopen.
Deze worden alleen op volvlakken
toegepast,
dus niet in combinatie met fotografie.
Voice-over: De verschillende kleuren
maken het mogelijk
de verscheidenheid van de Rijksoverheid
te laten zien en de boodschap
steeds op de juiste manier
te ondersteunen.
Bij de ene boodschap zijn contrasterende
kleuren gewenst,
terwijl de andere keer een harmonieus
kleurenpalet beter past.
Ook wit speelt een belangrijke rol
in de huisstijl.
Wit geeft rust en ruimte aan de andere
elementen.
Overigens kan geen enkele organisatie
een bepaalde kleur claimen.
De Rijksoverheid bestaat uit ongeveer
175 organisaties
die ieder alle kleuren mogen gebruiken.
Percentages of tinten van de
communicatiekleuren kunnen functioneel
worden toegepast zoals in grafieken,
tabellen en elementen van websites.
Tinten zijn altijd ondersteunend en dus
niet beeldbepalend.
Het is met nadruk het volle
kleurenpalet van de Rijksoverheid
dat de toon zet.
Marc van der Heijde: Op de website kun
je meer lezen over kleurgebruik
en over de juiste kleurwaarde
per toepassing.
Naast richtlijnen voor kleur zijn er ook
richtlijnen voor papier.
De rijksbrede huisstijl maakt gebruik
van wit papier.
Dus geen offwhite of andere tinten.
Wit papier past bij het heldere beeld
dat de Rijksoverheid wil uitstralen.
Uiteraard kent wit veel gradaties en kan
de witheid per papiersoort varieren.
Mede om die reden is er een verschil
gedefinieerd tussen een kleur
op gestreken en ongestreken papier.
Voice-over: Er zijn 3 categorieen papier
benoemd met eisen en wensen
die gesteld zijn aan esthetiek, techniek
en bijvoorbeeld duurzaamheid.
Binnen elke categorie zijn papiersoorten
aangegeven
die momenteel op de markt zijn en
voldoen aan de gestelde uitgangspunten.
De categorieen betreffen papier voor
onder andere correspondentiemiddelen
en voor publicaties op gestreken
en ongestreken papier.
De laatste versie van de lijst met
goedgekeurde papiersoorten
vind je op de huisstijlwebsite.
De huisstijlkleuren zijn uitvoerig en
op diverse papiersoorten getest.
De juiste kleurcodes staan in het boek
kleurrijk maar zijn ook te vinden
op de website.
Wil je meer weten over de vlakverdeling
kleuren en geselecteerde papiersoorten
ga dan naar de website en klik
op basiselementen.
Kies vervolgens het gewenste onderwerp.
Afzenderstructuur en samenwerkingsverbanden
Download deze video
- Afzenderstructuur en samenwerkingsverbanden (mp4)
- Afzenderstructuur en samenwerkingsverbanden (wmv)
- Afzenderstructuur en samenwerkingsverbanden (3gp)
- Afzenderstructuur en samenwerkingsverbanden (flv)
Uitgeschreven tekst
-
Marielle Selser: De rijksbrede huisstijl
is bedoeld voor alle organisaties
die bij de Rijksoverheid horen:
ministeries, inspecties,
grote uitvoeringsorganisaties,
zoals Dienst Justitiele Inrichtingen
en agentschappen
zoals de Rijksgebouwendienst.
Het officiele criterium wie er meedoet
aan de rijksbrede huisstijl is:
iedere organisatie die rechtstreeks
onder ministeriele
verantwoordelijkheid valt.
Dat betekent bijvoorbeeld dat
de rechterlijke macht
en de wetgevende macht hier
niet bij horen.
Voor sommige organisaties of groepen
organisaties is de status
nog niet helemaal duidelijk.
We zijn op dit moment nog bezig
om te kijken welke van deze organisaties
wel of niet mee gaan doen.
Voice-over: Omdat de Rijksoverheid zo'n
grote en veelzijdige organisatie is,
is het van belang goed na te denken
over de afzenderstructuur.
De afzender moet zowel de Rijksoverheid
als geheel als de afzonderlijke
onderdelen begrijpelijk communiceren.
Daarom is ervoor gekozen organisaties
tekstueel herkenbaar te laten zijn
en is de afzenderstructuur
opgebouwd als familie:
moeder, dochters en kleindochters.
Moeder: de Rijksoverheid profileert zich
als centrale afzender.
Het gaat hier in beginsel om
voorlichting aan het grote publiek.
Een voorbeeld hiervan zijn de
wervingscampagnes Werken bij het Rijk.
Dochters: In relatie tot de
Rijksoverheid zijn de ministeries
de dochters.
Ook de organisaties die een relatief
onafhankelijke positie hebben
ten opzichte van het moederdepartement
krijgen de status van dochter.
Voorbeelden hiervan zijn de planbureaus.
Kleindochters: Diensten en agentschappen
zijn kleindochters.
Voorbeelden zijn de
Rijksvoorlichtingsdienst,
DJI en Rijkswaterstaat.
Onder de naam van de kleindochter wordt
altijd de naam van de dochter vermeld,
cursief in het lettertype
RijksoverheidSerif.
Organisatieonderdelen van een
departement
zoals een directoraat-generaal,
een directie of een afdeling
komen niet voor in het logo.
Deze organisatieonderdelen staan alleen
genoemd in het kenmerkenveld
of in het colofon van bijvoorbeeld
een brief of een brochure.
De logo's zijn in de ministerraad
vastgesteld.
De keuze wie wel of geen kleindochter
is, is aan de secretaris-generaal
van ieder ministerie voorgelegd.
Niemand mag dus zomaar
een eigen logo maken.
Marielle Selser: Bij het bepalen wie
naast het beeldmerk komt te staan
draait het altijd om de vraag wie
verantwoordelijk is voor de organisatie.
Opdrachtgeverschap speelt dus geen rol
in de afzenderstructuur
en dat biedt duidelijkheid
voor de ontvanger.
Soms zijn er meer ministers
verantwoordelijk voor een organisatie.
Dan kun je de meer ministerslijn
gebruiken:
het beeldmerk zonder afzender ernaast.
Er is altijd ergens anders op een middel
een plek om te vertellen
wie verantwoordelijk zijn
voor deze organisatie.
Als je van de meer ministerslijn gebruik
wilt maken voor je organisatie
moeten de verantwoordelijke
secretarissen-generaal dit aanvragen
bij de stuurgroep een logo.
Natuurlijk wordt er ook heel veel
samengewerkt,
zowel tussen rijksoverheidsorganisaties
onderling als met andere overheden
en met private organisaties.
Voice-over: Als
rijksoverheidsorganisaties
samenwerken vervalt het woordmerk
naast het beeldmerk.
Ergens anders op het middel kun je dan
de afzenders kwijt.
Dat lijkt dus op de meer ministerslijn
maar het verschil zit erin
dat je dit alleen voor bepaalde middelen
doet en niet voor de organisatie
als geheel.
Over het vermelden van de afzenders
hebben we afgesproken
dat je altijd of de dochters of
de kleindochters vermeldt.
Je zet de organisaties vervolgens op
alfabetische volgorde.
Als je samenwerkt met niet
rijksoverheidsorganisaties
zijn er drie mogelijkheden:
Een: de Rijkshuisstijl.
Hiervoor kies je als de Rijksoverheid
de initiator is,
verantwoordelijk is voor het beleid
of voor de financien.
Twee, als de andere organisatie
de initiator is,
verantwoordelijk is voor het beleid
of de financien,
dan kies je voor de huisstijl
van de organisatie
met wie je
samenwerkt.
Drie, er is ook een neutrale stijl
beschikbaar.
Dit is een stijl waarbij alle logo's
van de samenwerkende partners
op een gelijkwaardige manier
bij elkaar staan.
Deze variant is te gebruiken
wanneer de partijen op gelijkwaardige
basis met elkaar samenwerken.
Marielle Selser: De drie opties zien
er als volgt uit.
In de Rijkshuisstijl hebben we plekken
bepaald per middel
waar je het logo van de
samenwerkingspartners
kunt vermelden.
Als de huisstijl wordt gebruikt
van de organisatie
met wie je samenwerkt,
een externe huisstijl,
is er meestal ook plek voor ons logo.
Daarvoor hebben we een speciaal
logo laten maken:
het logo omgeving derden.
Dat mag overal geplaatst worden,
zolang het maar niet lijkt
alsof de rijksoverheidsorganisatie
de hoofdafzender is.
Dus niet weer daarboven.
Dan is er de neutrale stijl.
We hebben een stijl ontwikkeld waarbij
alle samenwerkende organisaties
op een gelijkwaardige manier
gepresenteerd worden.
Voor deze stijl gebruiken we
een aantal basiselementen
van de rijkshuisstijl, zoals
de vlakverdeling, het kleurpalet
en het lettertype.
Het grote verschil zit erin dat het logo
midden boven ontbreekt.
Voor ieder middel is een plek bepaald
waar de logo's
van alle deelnemende organisaties
op een gelijkwaardige manier
naast kunnen staan en er is
een duidelijk ruimte gereserveerd
voor de naam van het project of
samenwerkingsverband.
Voice-over: Een vraag die vaak gesteld
wordt, is hoe om te gaan
met samenwerkingsverbanden en
projectstijlen
waarbij een of meerdere partners
organisaties zijn
van buiten de Rijksoverheid.
Daarover is besloten dat bestaande
projectstijlen mogen blijven bestaan.
Bij nieuwe projecten heb je de keuze
uit de drie net genoemde opties.
Marielle Selser: Als je vragen hebt
over afzenderschap,
twijfelt of je organisatie mee moet,
of meer wilt weten over hoe je omgaat
met samenwerkingsverbanden
kun je altijd contact opnemen met
het team een logo.
Onze contactgegevens vind je
op de huisstijlwebsite.
